Ambitie of doorkabbelen?

Nieuwe-assetmanagement-ambitie-voortkabbelen-720x405

Foto: Pixaby – Joeri Woldberg

Als je goed luistert, kun je heel veel afleiden uit de woorden die iemand gebruikt. Wanneer je gesprekspartner veelvuldig het woord ‘vertrouwen’ laat vallen, dan is de kans groot dat daar een gebrek aan is. Hetzelfde geldt voor titels van documenten. Denk aan coalitieakkoorden en afdelingsplannen. Ze vatten vaak, onbewust, heel goed samen hoe de vlag erbij hangt. Gaan we onze aandacht het aankomende jaar richten op ‘Binden en boeien’, dan is de kans groot dat er sprake is van een hoog verloop in de organisatie. Met ‘duurzaam doorpakken’ wordt duidelijk dat het de bedoeling is om veel te gaan investeren in schone energie.

Voortkabbelend gevoel

Goede titels of slogans kunnen een organisatie in beweging brengen. Daarnaast zijn er ook behoudende slogans, van die kreten waar je een voortkabbelend gevoel van krijgt. Nu kunnen we hier natuurlijk een heel betoog houden, over hoe je een pakkende titel maakt, maar daar gaat het niet om. Het is juist de gekozen titel van, laten we zeggen, een Strategisch Assetmanagementplan die laat zien hoe de beheerorganisatie in het spel staat. En dat werkt hetzelfde als bij indicatoren.

Leading en lagging indicatoren

Er zijn twee soorten indicatoren: leading en lagging. Of in het Nederlands: leidende en volgende indicatoren. Leidende indicatoren zijn vooruit gericht en meten hoeveel er al veranderd is. Volgende indicatoren kijken achteruit en geven aan of er is uitgevoerd wat er is afgesproken. Deze definities klinken helder, maar als je er iets langer over nadenkt dan lijkt er hetzelfde te staan. Denk bijvoorbeeld aan de kreet: ‘Areaal op orde’. Dat heeft veel weg van het eerdergenoemde ‘vertrouwen’. Als het veel wordt geroepen, dan is het areaal naar alle waarschijnlijkheid niet op orde. In dat geval is het een leidende indicator. Het is de bedoeling dat door middel van harder werken, of anders werken grip op het hele areaal ontstaat. Er moet dan ook iets veranderen ten opzichte van de huidige situatie. Maar als het areaal al op orde is en het credo blijft ‘areaal op orde’, dan is het een volgende indicator. Dan moet er geleverd worden wat er is afgesproken, waarbij er weinig verandert in de werkwijze.

Het onderscheid is verandering

Het onderscheid tussen leading en lagging zit hem dus in de verandering. Als je op weg bent naar een verandering, kies je een leading indicator (waar wil je naar toe). En wil je de status quo handhaven, dan neem je een lagging indicator (ook wel bekend als ‘eis’). De leidende indicator gebruik je om bij te sturen (‘we moeten nu echt een tandje bij gaan zetten’), de volgende indicator gebruik je om af te rekenen (vaak heel letterlijk, als er een uitvoerende partij bij betrokken is).

Dus als je de volwassenheid van de beheerorganisatie wilt vergroten van trede 2 naar trede 4, dan is dat een leidende indicator. Als je over tien jaar CO2-neutraal wilt bouwen, dan is dat ook een leidende indicator. Maar als de conditiescore van een assetbouwdeel jaar in, jaar uit, nooit groter mag zijn dan 3, dan is er sprake van een volgende indicator.

Leading en lagging slogans

Waar we leading en lagging indicatoren hebben, zo zijn er ook leading en lagging slogans. Wat dacht je van: ‘Onze buitenruimte is schoon, heel en veilig’. Zo volgend als maar kan. En nog een verwarrende bovendien, want bij schoon en veilig kunnen we ons nog wel iets voorstellen, maar bij heel? Wat is ‘heel’ in de openbare ruimte? Misschien helpt het, wanneer ik je vertel dat deze slogan afkomstig is uit de Disney Parken. Daar moet alles schoon, heel en veilig zijn. Nu klinkt de slogan ineens volstrekt logisch. Schoon betekent dat er nog geen sigarettenpeukje op de grond mag liggen. Alle medewerkers in het park hebben een opraapplicht. Heel? Er mag nergens een stukje van afgebrokkeld zijn. Alles is Disney-perfect. Veilig? Niet uitglijden, niet struikelen en alle attracties worden dagelijks getest. Een goede slogan moet dus wel passen bij de eigen beheerorganisatie.

De volgende dan: ‘Onze tunnels zijn veilig en beschikbaar’. Het kan maar zo helder uitgesproken zijn, dan weet iedereen waarvoor die aan het werk is. Dankzij het woordje ‘zijn’ hebben we hier te maken met een lagging slogan. Als de tunnels op dit moment niet veilig zijn, dan zou het zoiets worden als: ‘We maken onze tunnels veilig en beschikbaar’. Mocht je hier als gebruiker lucht van krijgen, dan rijd je spontaan een rondje om. Geen geschikte slogan.

Een andere ouwe gouwe: ‘We beheren sober en doelmatig’. Dat straalt een en al efficiëntie en effectiviteit uit. Je zou het zo kunnen vervangen door: ‘Geen cent teveel hoor’. Heel volgend.

Leidende beheerslogans

Zijn er ook leidende beheerslogans? Jazeker. Wat te denken van: ‘Wij doen aan ontwikkelend beheer’. Er was wel een toelichting bij nodig om te begrijpen wat ermee wordt bedoeld, maar het is voorwaarts gericht. Het betekent dat onderhoudsmomenten worden aangegrepen om duurzame veranderingen door te voeren. Iets soortgelijks, maar dan concreter, stond in een recente vacaturetekst: ‘We gebruiken duurzame en onderhoudsarme materialen en oplossingen’. Iedereen weet wat er van haar of hem verwacht wordt, en met name de toevoeging van de ‘oplossingen’ geeft ruimte voor een brede interpretatie. Een leidende slogan kan ook kracht bevatten, zoals het credo uit Amsterdam: ‘Wij werken aan een fysieke stad in topconditie’. Je voelt de drang in deze leidende slogan, het zet je in beweging. En als je het maar vaak genoeg blijft herhalen, worden de bestuurders er ook mee besmet. Wie weet is deze leidraad zelfs wel van de bestuurders afkomstig.

Een leidende slogan zet een organisatie dus in beweging. Het geeft ook energie aan een vacaturetekst. Het is leuker om te werken voor een club met visie en ambitie, die ook nog strookt met de grote maatschappelijke opgaven, dan voor een club die blijft doorkabbelen zoals het al jaren deed. Kijk met deze wetenschap eens naar de slogans en documententitels die in jouw organisatie worden gebruikt. En?